Hristiyanlar için NOEL yaklaşıyor. Tabi Epifani olarak bilinen Hz. İsa’nın doğumunun kutlandığı bu bayramın net tarihi de belli değil. Bazıları 25 Aralık bazıları 6 Ocak der. Roma Kilisesi vaktiyle 25 Aralık olarak belirlemiş. Bu tarihi Kudüs ve Ermeni Kiliseleri günümüze kadar kabul etmedi. Onlara göre tarih 6 Ocak'tı.
Hz. İsa’nın doğumu konusunda Roma’nın bile hemfikir olmamasının birkaç sebebi vardı. Bunlardan en önemlisi Roma’daki Pagan inancıyla Hristiyanlığın, ilk yıllarda iç içe gçmiş olmasıydı. Romalılar Latincesi “Natalis Solis Invicti” "Yenilmez Güneşin Doğuşu" teorisine bel bağlamışlardı uzun yıllar.
Bu teori, Hristiyanlığın ilk yüzyıllarında Roma İmparatorluğu'ndaki pagan inançları ile Hristiyan geleneklerinin nasıl iç içe geçtiğini anlatır.
Roma İmparatorluğu'nda Sol Invictus (Yenilmez Güneş), en önemli tanrılardan biriydi. 25 Aralık tarihi, o dönemki takvimlerde “kış gündönümünden” hemen sonraya denk geliyordu.
Kış gündönümü dediğimiz olay da yılın en kısa günü ve en uzun gecesidir(25 Aralık'tan itibaren günler tekrar uzamaya başlar.)
Romalılar bu tarihi "güneşin karanlığa galip gelmesi" ve "yeniden doğuşu" olarak kutlarlardı. İmparator Aurelian, MS 274 yılında bu tarihi resmi bir bayram ilan etmişti.
Teoriye göre, erken dönem Kilise liderleri, pagan halkın bu güneş bayramını kutlamasını engellemek veya bu kutlamayı Hristiyanlaştırmak için Hz. İsa’nın doğum gününü bilinçli olarak 25 Aralık olarak belirlediler. V bu kutlamayası da profesyonelce Hristiyanlıkla kaynaştırdılar.
Şöyle ki; halk zaten o gün şenlik yapıyor, ışıklar yakıyor ve hediyelerleşiyordu. Kilise, "Siz sahte güneşin doğuşunu değil, asıl 'Dünyanın Işığı' olan İsa'nın doğuşunu kutluyorsunuz" diyerek bu geleneği dönüştürdü.
Tabi “Pagan” etkisi her daim kendini göstermeye devam etmiştir. “Güneş”in kutisyeti yüyıllar boyunca var olmuştur. Mesela Hristiyan yazarlar, İsa Mesih'ten bahsederken sık sık "Adalet Güneşi" ifadesini kullanmışlardır.
Epifani denilen 6 Ocak’ı Hz. İsa'nın hem doğumunun hem de vaftizinin başlangıcı olarak kutlayanlar Doğu Hristiyanları dediğimiz Ortodokslardır.
Roma (Batı Kilisesi) 25 Aralık'ı kabul edince, zamanla bu iki tarih arasında bir ayrım oluştu. Günümüzde Batı'da 25 Aralık "Doğuş" (Noel), 6 Ocak ise "Epifani" (Yıldızın rehberliğinde bilgelerin ziyareti) olarak kutlanmaktadır.
Ama 17. ve 18. yüzyılların sonlarında –özellikle Kalvinist çevrelerde– yazarlar, 25 Aralık'ın pagan bir ithalat olduğunu ve Hristiyanlığın Roma dünyasında yayılmasıyla kilise tarafından benimsendiğini savunmuşlardır.
Yani aslıda 25 Aralık Pagan festivalinin tarihiydi ve bu tarihi Hristiyanlar veya Kilise Hz. İsa’nın doğumu olarak kendilerine yontmuşlardı. Zira festivale bağımlı halkı bu festivalden vaz geçirememişlerdi.
Hristiyanlığın ilk yıllarında (4. yüzyılda yaşamı), Hristiyanlık tarihinin en etkili kilise babalarından John Chrysostom halkını Pagan kutlamasından vazgeçirmek ve bu kutlamayı tamamen Hz. İsa merkezli bir kutlamaya dönüştürmek için çok çaba sarf etmiş ve bir nebze olsun bunu başarmıştı. Zaten zamanla onun bu çabası sonuç verecek ve günümüzde olduğu gibi bu tarihi bir ‘pagan kutlama tarihi’ olarak kimse bilmeyecekti.
Aynı karmaşa Hz. İsa’nın (onlara göre) çarmıha gerilmesi tarihiyle de yaşanmıştır.
İlk Hristiyanlar kurtuluş tarihinin merkezi olayı olarak gördükleri çarmıha gerilmenin tarihini belirlemekle yoğun bir şekilde ilgileniyorlardı. 2. ve 3. yüzyıllarda, özellikle Roma ve Kuzey Afrika'daki birçok Latin Hristiyan, kendi “Çarmıha Geriliş” anlatımlarına dayanarak, İsa'nın ölümünün tarihsel tarihi olarak 25 Mart'ı kabul etmişti.
Ama Ortodoks inancına ve kilise geleneğine göre Hz. İsa, Kutsal Cuma (Megali Paraskevi) günü çarmıha gerilmiştir. Ortodoks Kilisesi bu olayı her yıl Paskalya'dan önceki Cuma günü büyük bir matemle anar. Tarih olarak da MS 30 veya MS 33. Tabi gün olarak da 3 Nisan. Hatta çarmıha geriliş saati bile bellidir bu inanca göre: Cuma günü saat 15:00 suları..
Yorumlar
Kalan Karakter: